conservering
onderzoek & diagnose
kwetsbaarheden in glas
mechanische spanning
De opbouw van mechanische spanning in glas kan te maken hebben met variaties in de chemische samenstelling van de smelt, de omstandigheden tijdens het koelproces, het type glas of de vorm en afmetingen van een object. Interne spanning kan een glas kwetsbaar maken.
Interne spanning veroorzaakt een andere lichtbreking (zogenaamde dubbele breking), waarbij één lichtstraal die het glas binnenkomt wordt opgedeeld in twee bundels met verschillende polarisatierichtingen. Dat maakt het mogelijk om mechanische spanning in glas te visualiseren. Spanning kun je bestuderen met twee polarisatiefilters. Ook het scherm van een laptop kan als polarisatiefilter dienen. Gebruik de filters haaks op elkaar, zodat ze een donkere doorschijn geven. Om spanning te controleren: plaats het glas tussen de twee filters. Eventuele blauwe vlekken laten zien of en waar er spanning in het glas zit.
Het gedeelte net onder de liprand is een kwetsbaar gebied in sommige glasobjecten. Daar bevindt zich soms interne spanning, dat in sommige gevallen tot breuk kan leiden. Dit kan soms direct na vervaardiging plaatsvinden, maar soms ook pas veel later. Onderstaand drinkglas, dat hier een goed voorbeeld van vormt, maakt onderdeel uit van de SBHK studiecollectie.
Annagroen glas, malgeblazen, opgeknipt en getrokken been en voet, geslepen/gepolijst been. Door spanning in het glas is de liprand afgebroken FOTO Vrij Glas collectie, A. Carlgren
Visualisatie van spanning in een object van glas FOTO M. Slager
Nikkelsulfide insluitsels
Een oorzaak van spontane breuk in gehard glas kan de aanwezigheid van nikkelsulfide (NiS) insluitsels zijn. Deze onzuiverheden zitten bij gebrekkige kwaliteitscontrole tijdens het productieproces in het glas en hebben een andere uitzettingscoëfficiënt dan het omringende glas. Bij grote temperatuurschommelingen kan dit leiden tot spanning in het glas. In sommige gevallen kan dit tot breuk leiden.
